CÉLULA
Célula deste planeta
sigo o universo,
no diálogo com cada célula
a palavra mais exata:
siga o que lhe diz
sua sabedoria inata!
No mais, seja feliz! 😉
ĈELO
Ĉelo de ĉi tiu planedo
sekvas mi l' universon,
dialoge kun ĉiu ĉelo
vorto la plej ekzakta:
sekvu tion kion diras
vian saĝon nenaskitan!
Cetere, estu feliĉa!
Sei, mas do que você tem medo?
Achei que ficaria com medo
da pergunta, mas reagi em tempo
meu medo é não terminar este poema.
Sei, mas quando termina um poema?
Poemas acaso terminam como namoros antigos:
Sei, mas quando o poema fica antigo
é preciso terminar?
Enquanto for gozo o poema não tem fim
ejaculação é menos que gozo
gozo é o poema que fica em mim
quando o poema vazou:
a poesia é o gostinho que fica
dizendo assim: gozou?
Então goza essa paz
goza lamber a cria – amanhã tem mais
poema jorrando poesia!
VOLUPTO
Bone, sed kion vi timas?
Mia supozo, timi la demandon, sed reagis ĝustatempe
mia timo, ĉi tiun poemon ne fini.
Bone, sed kiam finiĝas poemo?
Ĉu poemoj finiĝas kiel antikvaj enmiĝoj?
Ĉu kiam la poem’ iĝas antikva
ni bezonas fini ĝin?
Dum la poem' ĝuos nin ne venos ĝi al la fin’:
ejakulo estas malpli ol ĝuo
ĝuo estas la poem’ restanta ĉe mi
kiam la poemo forfluis:
la poezio estas la gustesto, kiu restas
kaj diras tiel: Ĉu vi ĝuis?
Do restu en tiu paca ĝuado
ĝuu la kreiton per lekado
morgaŭ venos certe plia
poemo ŝprucanta poezion!
SRIBAĈI UNUE VERKI POSTE metodo por Kreativa Verkado
Paulo P Nascentes
Verŝajne komunikiĝi estas kunnaskita kapablo. Tiu kapablo ekzistas en bebo antaŭ ĝi parolu aŭ skribu. Familie kaj komunume, okazas la lernado de la ĉirkaŭa patrina lingvo. Nur poste, ĝenerale lerneje, venas la eniro en la skriban mondon. Multaj tamen mislernas verki eble pro nacilingva misinstruado. El tio naskiĝas tia kredo: “ho! mi ne scipovas la portugalan!” Multfoje misas la pedagogio de tekstoj-legado kaj verkado, kio estas aparta kapablo de lingvoakirado. Pri la kaŭzoj de tiu fenomeno, ni ne okupiĝu, sed nur pri ĝia konstato kaj ebla solvo. Esence kio mankas aŭ perdiĝis?
Ĉu iel mankas persona kontakto mem kun la esenco? Jen hipotezo, eĉ se tiu esenco estu nemezurebla, do supoze neekzistanta? Pri tiu pensomodelo ankaŭ ni ne diskutos. Sed, interesas nin, ĉu estas rimedo kapabla ŝanĝi la malkomfortan situacion. Certe oni rajtas kapabliĝi kaj verki soci-utilajn tekstojn minimume esprimpovaj. Ĉu oniaj plej kaŝitaj mensaj tavoloj ne meritas sunlume aperi?
Alivorte, ĉu onia psiĥa tuteco ne meritas libere esprimiĝi? Forte impresis min artikolo aperinta en Majo 1986 en la revuo “O Rosacruz”, bulteno de la brazila sekcio de AMORC, nome “O Ritmo Pessoal” (La persona ritmo) de Louise Anderson. Temis pri psikologia kolektiva eksperimento okazinta en usona universitato. Laŭ ĝi, grupo de selektitaj homoj skribis pri siaj pensoj, impresoj kaj konvinkoj dum almenaŭ 10 minutoj, senhalte, ĉiutage. Nenia paŭzo devus veni ĉu por elekti la ĝustan vorton, ĉu por ĝustigi gramatikaĵojn aŭ ortografiaĵojn, aŭ eĉ por alveni al logika sinsekvo da ideoj. Estas nur du reguloj aŭ rekomendoj: unue, daŭre ripetu la lastan vorton ĝis alia ekaperu viamense kaj due, estu sincera, ĉar vi rajtas detrui tiun skriban esprimon. Mia decido sperti tion dum ĉirkaŭ tri semajnoj ŝajnis neevitebla antaŭ mia ekscitita scivolo. Mian propran sperton mi ne diru. Tamen, iom poste, partnere kun psikologiino, ni ekgvidis klasojn pri tekstofarado en lernejoj, kongresoj laŭ la metodo de ni aranĝita surbaze de la artikolo. Kelkaj rezultoj rilate la tekstokvaliton impresis nin kaj diversajn partoprenantojn. Jarojn poste, etendiĝan porinstruistan kurson mi gvidis en Beletra Instituto de UnB. El ĝi venis lumen la nuna versio kune kun plia esploro. Tiel, partnere kun alia amikino, ni okazigis perrete kurson, nome “Esenca Verkado”. El kio ĝi konsistas?
Facile konstateblas, ke ofte multaj tekstoj ŝajnas esti verkita kvazaŭ nur cerbe. Pro hastaj, malprofundaj, senbazaj pedagogiaj konkludoj, ŝablonoj supozeble efikaj estas proponataj al lernantaro, cele al aprobiĝo en ekzamenoj. Claver (2006) pritraktas du problemojn: la uzo de “reguloj de bona verkado” kaj tio, ke “metodoj kaj teknikoj de verko-instruado ne sukcesas superi la akademismon kaj la rutinon”.
Imagu, kion faras muzikisto antaŭ ol koncerti? Same volejbalisto aŭ futbalisto kion ili faras antaŭ la matĉo? Kion celas la unuaj akordoj, neaŭdeblaj duonvoĉoj, liberaj pilkoŝotoj? Certe la celo estas agordiĝi al la uzota instrumento, ĉu voĉo, ĉu gitaro, ĉu la korpo mem. Tial kadre de nia metodo, unue estas proponata varmiĝo per spirado, korpaj movoj, liniiĝo al nia centro. Due, skribi vortojn, liberajn kiel proceso, tiel skribi senĉese ion ajn dum 10 minutoj. Trie, teksto kiel emociigilo, tio estas, legado kaj aŭskultado de poeziaĵo, kanto de la tielnomata brazila popolmuziko. Kvare, teksto kiel produkto: venas propradire la tekstoverkado mem. Laste, sed ne balaste, tekstoplibonigo per legadorondo cele al la tekstokomunikado kaj ĝia kunlabora plibonigo. Ĉiuj do bonetose kunlernas.
Du tiamajn kuriozaĵojn mi rakontu por montri la animstaton de malsamaj kursintoj. Ili estis timema lernanto de publika lernejo, 13-jaraĝa, kaj viro ĉe la pordo, kiu geste volis komunikiĝi kun la koramikino ene de la klasĉambro. Post la komando skribi vortojn dum 10 minutoj, la knabo timeme, malfortvoĉe, levis la manon kaj demandis min, ĉu li rajtis skribi… fivortojn. Ridete, mi jesis: “Trankviliĝu! Certe vi skribos neniun, kiujn jam mi ne konas. Krome, poste vi povos komplete disŝiri la paperon”. Libera kaj danka, li ekis la skribadon. La menciitan viron mi invitis eniri en la ĉambron kaj partopreni la sesion. Dankeme, li sindirektis al libera sidloko, prenis skribilon, paperon, trankvilon. Kurioze, kiam komenciĝis la legad-rondo li levis la manon kaj emocie eklegis sian verkon. Post la laŭdo de kolegoj, li sin konfesis surprizita, ĉar unuafoje venis al li poemo! Inĝeniero, tre racia, sed eble pro la enhavo veninta dum la 10-minuta teksto, li asertis aliri memoraĵojn kaj neatendite sukcesis verki tiele. Spontaneaj aplaŭdoj aŭdiĝis.
Aliokaze, en klaso de instruistoj pri la portugala, unu el ili asertis, ke li preskaŭ ne kredis pri la beleco de teksto de ne tiom brila lernanto. Tiu instruisto legis lian leteron omaĝe al la patro, kiu, enhospitaliĝinta, ne povis paŝi hejme la kristnaskan feston. En tiu tago, kaŝe, kelkaj kolegoj tute vane penis ne ploreti.
Krom oferti plifoje tiun instigan kurson, venis al mi en la kapo la ideo esperantigi ĝin por instruado kadre de E-klasoj. Se partnero sin proponos, tio certe eblos. Dubon tamen mi havas, ĉu tiu 10-minuta libera skribado ja funkcios aŭ ne fremdlingve. Supozeble por ne denaskuloj en Esperanto ĝi fiasku, ĉar certe alia cerbo-areo stimuliĝos. Ĉu tio funkcios? Kion vi opinias pri tiu defio?
Referencoj
ANDERSON, L. Rete, nur disponeblas tiu resuma mencio al la originala artikolo: https://vidaplenaebemestar.com.br/inspiracao/sua-essencia/descobrindo-o-ritmo- pessoal
CLAVER, R. Escrever sem doer: oficina de redação. 2 ed. revista e ampliada. Belo Horizonte: Editora UFMG, 2006.
GOSWAMI, A. Criatividade quântica: como despertar o nosso potencial criativo. Trad. Cássia Nasser, Marcelo Borges. São Paulo: Aleph, 2008.
JUNG, C. G. O eu e o inconsciente. Trad. Dora F. da Silva. 27 ed. Petrópolis: Vozes, 2017.
DE VIDA
Vida me constitui nos constitui,
ruína e fluxo, sendo Vida.
Pois tudo o mais rui, flui, rui, flui, rui, flui:
Ruir, fluir nos faz a própria Vida.
Vida, minha vida e a vida tua:
Auto-eco-regulação-organísmica.
O que sou? Espiritualidade nua,
o Sopro em Terra cataclísmica!?
Vida: o Sopro feito Mistério!
Onde te achar, Vida verdadeira?
Se tiver sorte, no cemitério,
Onde a Vida ama a Vida na caveira!
PRI VIVO
Vivo tute min vin nin konstituas,
ruino kaj flukso: Vivo.
Ĉio plu ruas, fluas, ruas, fluas:
Rui, flui iĝas ni mem Vivo.
Jen Vivo mia, via Vivo kruda:
Mem-eko-regulig’-organismika.
Kio pri mi? Spiritualeco nuda
ĉi Blov’ en Ter’ kataklismika!?
Vivo: Blovo Ĝi mem Misteriejo!
Kie mi trovos vin, Vivo vera Io?
Se estos morto, en tombejo,
Kie Vivon amas Vivo en kranio!
ESTADOS
Unidos só do Norte
não da América
unidos da morte
imposta
da fartura da fratura
fatura vencida no protesto
unidos só contra o resto
resto do mundo
Sou americano - dizem
contesto na bucha
americano do norte
americano do corte
do embargo a Cuba
folia em Aruba
ŜTATOJ
Ŝtatoj nur Nord-Amerika
Unuiĝintaj nur de Nordo
ne de Ameriko
unuiĝintaj de morto
altruda
de abundo de fraturo
protesta fakturo
unuiĝintaj kontraŭ cetero
monda cetero
Mi estas amerikano - vi diras
tuja kontestado
amerikano de Nordo
amerikano de tondo
de embargo al Kubo
amuzo en Arubo
✍✍✍✍
SUMÁRIO
1. Aerodinâmica
2. Além do Ou
3. Amanto
4. Amor e Medo
5. Agora
6. Autorretrato
7. Colheita
8. Concerto de Jazz
9. Conjunção
10. Consciência no Corpo
11. Definição
12. Desencanto (MB)
13. Diálogo
14. Dominó
15. Dueto - Olhar Poético
16. Escolho as Escolhas que Faço?
17. Esperança
18. Esterco
19. Fonte
20. Fuga em Dó Maior
21. Futuro e as Rimas
22. Impermanência
23. Impresença
24. Lobo do Lobo do Lobo
25. Mutreta
26. Na Contramão
27. No Desenlace se Renasce?
28. Nervosismo na Faria Lima
29. O Sentido da Vida
30. Opus Alquímico
31. Pai-Mãe-Vida: Unidade
32. Percurso às Avessas
33. Poema Curto
34. Poema do Escrever
35. Poemo Noktuo Blua
36. Poeta
37. Poeticidade
38. Poesia é Necessária
39. Psora Chora Ora
40. Prima Expressão
41. Quem Sou
42. Symbolos
43. Taglibro
44. Venania
45. Véu do Instante
46. Viagem
47. Vinho
48. Virou Poesia
CONCERTO DE JAZZ
ĴAZ-KONCERTO
Filo Plej Maljuna kaj mi revenis de koncerto de la argentina gitaristo Victor Biglioni en Botafogo. Ŝande tiam aĝis ĉirkaŭ 15 jaroj. Post la eliro de la tunelo, proksime al Praça da Bandeira, mia Chevette, karese kromnomita kiel Chevelho, mallumiĝadis, kvazaŭ mallumiĝas kandeloj kaj maljunulinoj, sen ajna ceremonio. Tiam tiu loko estis konata pro konstantaj superakviĝoj kaj pafilportantaj asaltoj.
Necesis rapide agi serĉe de helpo en tiu dezerto ĉirkaŭ la 2ª horo frumatene. Alproksimiĝadis du nekonatuloj. Suspektis mi, ke ili ne venis help-intence. Suspekto pli realisma asaltis min. Petis mi, ke Ŝande restu ene de la aŭto. Intuicio venis al mi kia silenta ordono, defio. Ĉu vi ne tiom studas? Praktiku do kion vi lernis! Tuj venis al mi en la kapo kelkaj mantramoj kaj vokalaj sonoj, laŭ instruoj de la Rozikruca Ordo -- AMORC. Streĉa kaj supozeble ideala viktimo, en tiaj cirkumstancoj, de eblaj friponoj, antaŭ ol ili estu tre proksime, mi mensevidis la aŭton kaj ĝiajn okupantojn ĉirkaŭitajn de kelkaj koloraj lumcirkloj. Supozeble, mi ĉirkaŭis lume tiujn du alproksimiĝantojn. Ideon mi ne havas pri kial ili decidis retroiri for de ni, al nekonata destino. Ili malaperis en mallumo. Certe tiam mi refoje spiradis.
Ankoraŭ timema, mi min identigis al du policistoj, kiuj rondiradis tie en veturilo. Alvenis ili dek minutojn poste. Ili konfirmis, ke tiu loko estis tre danĝera. Supozeble mi komencis rakonti pri la okazintaĵo, sed la detalojn de mi ne bone komprenataj mi preterlasis. Ekzamenadis ili la motoron, kiu ĉesis la sensencan ludon kaj refunkciis. Ni iris hejmen kaj komentis pri la neatendita aventuro. Per la retrospegulo mi perceptis, ke la polica veturilo nin akompanis. Iom poste ĝi nin preterlasis. La Chevelho certe estis laca pri idiotaj ludoj.
Fine, bonas esti ĉi tie por rakonti tiun fifikcion. La referaĵo, tamen, estas vera kaj tion mi atestas. Ĉu vi memoras pri tio, Ŝande?
DOMINÓ
DOMENO
FRIOZINHO NA BARRIGA Pego caneta e papel. Mas, como começar? Tô nervoso, porque vou fazer uma palestra e uma aula sobre a metodolo...
